İmam Hatiplik ve Camilerin Sosyal Fonksiyonu

İmam hatiplik, İslam toplumlarında dini yaşatma ve topluma rehberlik etme sorumluluğunu taşıyan kutsal bir görevdir. Camiler ise sadece ibadet mekânı değil, aynı zamanda sosyal hayatın merkezidir. Ancak günümüzde imam hatiplik mesleği ve camilerin işlevleri üzerine çeşitli tartışmalar yaşanmaktadır. Bu makalede, mevcut sorunlar, çözüm önerileri ve istatistiksel veriler ışığında camilerin sosyal fonksiyonlarının yeniden canlandırılması ele alınacaktır.

İmam hatiplik mesleği ve camilerin sosyal fonksiyonları günümüzde çeşitli sorunlarla karşı karşıyadır. Öncelikle, bazı imam hatipler görevlerini sadece maaş karşılığı yerine getirerek camiyi sadece namaz kıldırma mekânı olarak görmektedir. Ayrıca, Kur’an tilaveti, hitabet, diksiyon ve musiki gibi temel yeterliliklerde eksiklikler bulunmaktadır. Camiler ise namaz vakti dışında kapalı tutulmakta, bu durum cemaatle bağların zayıflamasına yol açmaktadır. Toplumsal bağların zayıflamasıyla birlikte cemaatin birbirinin hâlinden haberdar olacağı sohbet ve dayanışma ortamları da kaybolmaktadır.

Bu sorunlara karşı çeşitli çözüm önerileri sunulmaktadır. İmam hatiplerin Kur’an, hitabet ve musiki eğitimlerinin zorunlu hâle getirilmesiyle liyakat sistemi oluşturulmalıdır. Diyanet tarafından düzenli kurslar ve seminerlerle meslek içi sürekli eğitim sağlanmalıdır. Liyakatı olmayanlar geri hizmetlerde veya farklı kadrolarda istihdam edilerek görev dağılımı yapılmalıdır. Camiler, sohbet, eğitim ve kültürel etkinlikler için düzenli programlarla sosyal merkez hâline getirilmelidir. Ayrıca, cemaatin yardımlaşma ve dayanışma ortamları teşvik edilerek toplumsal bağlar güçlendirilmelidir.

Türkiye’de yaklaşık 90 bin cami bulunmaktadır ve bu camilerde görev yapan imam hatip sayısı 120 bin civarındadır【1】. Ancak yapılan araştırmalar, imam hatiplerin önemli bir kısmının meslek içi eğitimden yoksun olduğunu ve görevlerini yalnızca rutin ibadet hizmetleriyle sınırlı tuttuklarını göstermektedir【2】. Bu durum, camilerin sosyal fonksiyonlarını yerine getirmesini engellemektedir.

İmam hatiplik, sadece namaz kıldırma memurluğu değildir; topluma ışık saçma, dini yaşatma ve sosyal bağları güçlendirme görevini içerir. Diyanet İşleri Başkanlığı’nın bu konuda daha aktif rol alması, hem imam hatiplerin motivasyonunu artıracak hem de camilerin gerçek fonksiyonunu ortaya çıkaracaktır. Camiler, Müslümanların sadece ibadet ettiği değil, aynı zamanda birbirinin derdini paylaştığı, dayanışma ve kardeşlik ruhunu yaşattığı mekânlar olmalıdır.

Dipnotlar

【1】 Diyanet İşleri Başkanlığı, 2024 yılı faaliyet raporu. 【2】 Türkiye İlahiyat Araştırmaları Dergisi, "İmam Hatiplerin Mesleki Yeterlilikleri Üzerine Bir İnceleme", 2023.