Sudan: Emperyalist Hesapların Kesiştiği Coğrafya

SUDAN: AFRİKA’NIN KİLİT TAŞI VE EMPERYALİST HESAPLARIN KESİŞTİĞİ COĞRAFYA

Afrika kıtasının kalbinde yer alan Sudan, sahip olduğu Nil havzası, Kızıldeniz’e açılan kapısı, büyük altın rezervleri, tarım alanları ve stratejik geçiş güzergâhı nedeniyle yüzyıllardır küresel güçlerin hedefinde olmuştur. Bugün Sudan’da yaşanan iç savaş sadece yerel bir çatışma değil; küresel emperyalizmin yeni satranç tahtasıdır.

1. Sudan’ın Kuruluşu ve Tarihsel Kökeni
Sudan toprakları, tarih boyunca Nubya Krallıkları, Kuş İmparatorluğu, Mısır hâkimiyeti ve Osmanlı–Kavalalı yönetimi dâhil birçok devletin kontrolünden geçti. 19. yüzyılın sonlarında İngiltere, Mısır üzerindeki kontrolünü kullanarak Sudan’ı fiilen “Anglo-Mısır Sudanı” adıyla sömürgeleştirdi. 1956’da Sudan bağımsızlığını ilan etti; ancak İngiliz mirası olan böl-yönet politikası, etnik–dini ayrışmaları derinleştirdi ve bugün yaşanan kaosun temelini oluşturdu.

2. Sudan Afrika’da Kimlerin Eline Geçti?
Sudan, tarih boyunca Osmanlı–Türk nüfuzu, İngiliz emperyalizmi, Mısır etkisi, Soğuk Savaş döneminde ABD–SSCB rekabeti, 21. yüzyılda Çin nüfuzu, İsrail’in Afrika stratejisi, ABD’nin Kızıldeniz–Nil havzası kontrol planları ve Rusya’nın Port Sudan limanında üs girişimleriyle karşı karşıya kaldı.

3. Sudan’ı Bugüne Kadar Kimler Yönetti?
Sudan bağımsızlıktan sonra askerî darbeler, İslamcı yönetimler, sivil hükümetler ve asker–sivil geçiş konseyleri arasında el değiştirdi.

Bugün Sudan, iki büyük silahlı güç arasındaki savaşın içindedir:
- Ordu (Sudan Silahlı Kuvvetleri – SAF): Abdulfettah el-Burhan
- Hızlı Destek Kuvvetleri (RSF): Muhammed Hamdan Dagalo (Hamideti)

4. Sudan’da Müslümanlar Neden Birbirini Öldürüyor?
Bu çatışma, Müslümanların savaşı değildir. Emperyalist güçlerin tetiklediği bir iç bölünmedir. Altın rezervleri, petrol ve madenler, Kızıldeniz geçiş hattı, Nil su kontrolü, İsrail’in Afrika planları, ABD–Çin rekabeti bu çatışmayı yönlendirmektedir.

5. Sudan’da Hangi Ülkelerin Parmağı Var?
ABD: Kızıldeniz ve Nil kontrolü, Çin’i sınırlama amacı.
İsrail: Afrika Boynuzu stratejisi, Sudan’ın parçalanması planları.
Fransa: Sahel’de kaybettiği gücü yeniden kazanma çabası.
BAE: Altın ticareti üzerindeki nüfuz planları.
Mısır: Nil güvenliği nedeniyle orduya destek.
Çin: Sudan petrolünün büyük kısmını alıyor.
Rusya: Port Sudan’da üs kurmak istiyor.

6. Türkiye’nin Sudan’daki Önemi ve Rolü
Türkiye, Sudan’a sömürü amacıyla değil kardeşlik ve istikrar vizyonuyla yaklaşmaktadır.

Türkiye’nin bölgedeki gücü:
- Siyasi güç: Hem ordu hem sivil yapılarla iletişim.
- Ekonomik güç: Tarım, sanayi ve enerji yatırımları.
- Askerî güç: Somali’den Libya’ya uzanan güvenlik kuşağı.

Kızıldeniz hattı; Hint Okyanusu → Afrika Boynuzu → Kızıldeniz → Akdeniz şeklinde uzanan dünyanın en kritik koridorudur. Türkiye bu hattın jeopolitik dengesinde önemli bir aktördür.

7. Somali ve Somaliland Meselesi
İsrail ve ABD, Somali’yi bölmek, Somaliland’ı bağımsızlaştırmak ve bölgede İsrail yanlısı bir yeni devlet kurmak istemektedir. Bu proje Afrika Boynuzu’nu İsrail’e açma girişimidir.

8. İsrail mi Güçlü, ABD mi?
ABD küresel güçtür; İsrail ise ABD’nin bölgesel çıkar koludur. Ancak bazı konularda İsrail’in stratejik hedefleri ABD politikalarını yönlendirebilmektedir. Bu ilişki bir ortaklık ilişkisidir.

Sonuç
Sudan’da yaşananlar, Müslümanların iç kavgası değildir; emperyalist güçlerin Afrika üzerindeki büyük hesaplaşmasıdır. Türkiye bu tabloda adaletli, dengeli, sömürmeyen, kardeşlik temelli yaklaşımıyla Sudan ve Afrika için umut olmaya devam etmektedir. Sudan, Hint Okyanusu’ndan Akdeniz’e uzanan büyük jeopolitik zincirin kilit halkasıdır.