Kayserimiz, özellikle infak, hayır, hasenat konularında esnafı, sanayi ve ticari işletme sahipleri ile son derece hassas bir şehir. Her biri üstlerine ne düşüyor ise hakkını vermeye özen göstererek, yapmaları gerekeni yapıyorlar. Sağ olsunlar, varlıklarının hakkını verenlerin varlıkları ziyadeleşsin.
Lakin çok ciddi bir problem var. Önemli bir sistem hatası, ağır sonuçlara gebe bir zaafiyet söz konusu.
İnfak döngüsünün sadece bir kanadını ele alarak bu hususu arz etmeye çalışacağım:
Kayseri hayırseverleri, öğrencilere yardımcı olmak konusunda gerçekten çok titizler. Bir öğrenci, ihtiyaç sahibi olduğunu beyan ettiğinde, imkanları neyi elveriyor ise, ona hemen yardımcı olma gayreti içindeler. Öğrenciler de maddi ihtiyaçlarını genelde dernek ve vakıflar aracılığı ile ifade ediyorlar.
Kayserimizde öğrencilere ciddi, aktif, sistemli burs ve sair yardımlarda bulunan kırk elli kadar dernek ve vakıf var. Dikkatinize sunacağım husus şu ki; bir öğrenci üşenmese, tek tek bu kurumlara başvuruda bulunsa, her birinden yardım talep etse, durumunu ifade etmedeki başarısı ve nasibine bağlı olarak kırk ayrı yerden burs alma imkanı söz konusu olabilir!
Bu ‘hadi canım sen de’lik bir durum değil; hakikat…
Kurumlar, kendisine emanet edilen infakı bir an önce sahiplerine ulaştırma çabasındadırlar. Öğrenci, derneğe, vakfa yardım talebi ile geldiğinde genelde ailesinin gelir durumunu beyan eder ve bazı özel imkansızlıklarını belirtir. Sonuçta araştırma neticesi öğrenci, o kurumun kıstaslarına da uyuyor ise, kurumun imkanı nispetinde bursa ulaşır.
İlginç olan ise hiçbir kurum, başka bir kurum nasıl çalışır, kimlere burs verir vermez, ne tarz bir kriter sebebiyle burs verilmiş; ya da verilmemişi bilmez. Kurumlar ancak kendilerinden talepte bulunan öğrenci üzerinden araştırma yaparak ona yardımcı olmaya çalışırlar.. Öğrencinin ailesinin gelir durumu, taşınmaz taşınırları, boşanma, ölüm, çocuk sayısı vb. kıstasları haiz bir araştırma yapılır; ama burs alması uygun görülen bir öğrencinin aynı beyan ile başka bir kurumdan burs alıp almadığı bilgisi araştırılmaz. Belki çok hassas olanlar, irtibatlı oldukları diğer bazı kurumlara soruyorlardır; o kadar…
Olayın işletme sahipleri ile ilgili boyutuna hiç girmeyeceğim; orası zaten –çok özür ile- kim kime dum duma hesabı… Vicdan mihenk ve kısıtlı bir araştırma imkanı var. Yani bir öğrenci niyeti bozup, Organize’den, oradan buradan faraza 1.000 kişiye tek tek mektup yazsa emin olunuz, birbirinden habersiz en az otuz kırk yerden burs alması mümkündür.
‘Olmaz böyle bir şey, abartıyorsun’ demeyiniz. Neler neler oluyor. Mesela, konu zekat ise, yerine ulaşması şartı var malum. Yükünden bir an önce kurtulmak isteyen zekat verici, başvuruda bulunan öğrencinin yazdıklarını okuduğunda bir de referans verilmiş ise talebi hemencecik değerlendirmeye alıyor. Gerçi öğrenciye verilen zekat tam yerine verilen zekattır; fakat infakı, zenginleşme aracı olarak kullananlara prim verilmemesi vicdan, sosyal sorumluluk, adalet ve denge adına şarttır.
Organize Sanayisini, esnafı, işletmeciyi geçelim, vakıf ve derneklerimize tekrar dönelim: Kayseri’de öğrenciye yardım amaçlı faaliyet gösteren, kağıt üstünde değil, bizzat, reel anlamda öğrencilere sistematik olarak burs veren elli kadar dernek ve vakıf var demiştik. Bunların arasında şu teknoloji çağında on-line biçimde internet üzerinden bir bilgi ağı kurulsa, bir öğrenci bir derneğe başvurduğunda, o öğrenci başvurusundan diğer kurumlar da haberdar olsa, burs bağlanan, yardım alan öğrencinin ismi bu sisteme girilse ve başka bir kuruma aynı öğrenci yardım için başvurduğunda bu durum anında ortaya çıksa fena mı olurdu?
Neden bu yapılmaz? Başka şehirlerde bunun yapıldığını görüyoruz. Kayseri gibi büyük bir şehirde bunun olmaması büyük bir eksiklik değil midir?
Belki duymamışınızdır, insanın tuhafına gidiyor; fakat ifade etmem lazım: Burs geliri yedi sekiz bin liraya ulaşan öğrencileri duyuyoruz! Evet! Aynen böyle! Peki, bu reva mı? Bu gibiler sebebiyle ‘Kontenjanımız doldu, maalesef burs başvurunuza cevap veremiyoruz’ cevabı ile yüz geri dönen hakikaten ihtiyaç sahibi öğrencilerin vebali taşınabilir bir vebal midir?
İnfak yapanlara önerim, şahıslarına veya işletmelerine yapılan başvuruları kendileri değerlendirmesinler. Kamu yararı gözeten dernek ve vakıflardan bu konuda yardım alsınlar. ‘Zekatımı resmi hesaba sokmak istemiyorum’ ‘infakımı gizli yapmalıyım’ derken belki infakları yerine ulaşmıyor olabilir ve bunun vebali de çok ağırdır. Belli bir yeri desteklemek adına tüm infaklarını sadece bazı oluşumlara tahsisin de sosyal dengedeki tahribatını asla akıldan çıkarmasınlar.
Vakıf ve dernekler için de, öğrenci veri tabanı suistimalatın engellenmesi maksadı ile kesinlikle en kısa zamanda kurulmalı kanaatindeyim. Tek başına yapılacak araştırma sağlıklı netice vermez. Referans da bir yere kadar önem taşımalı, aslolan ise hakikaten ihtiyaç sahibine ulaşmak olmalı.
Bu sistemi kim kurabilir? Tabi ki Kayseri Büyükşehir Belediyesi… Milli Eğitim İl Müdürlüğü; ya da Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı demiyorum; direkt Büyükşehir Belediyesi… Çünkü bilgi ağı ve veri akışı en reel anlamda, en güncel biçimde doğal olarak Belediyenin organizasyonu ile tesis edilebilir.
Sözün özü dernek ve vakıfların öğrenciye yardım çalışmaları öğrenci adına büyük bir nimet; ancak bu yardımların sistemli yapılması kapsamına öğrenci bilgilerinin diğer benzer hizmet yapan kurumlarca paylaşılması, suistimalin önlenmesi ve başarılı bir çalışma için şarttır. Eğer sistem doğru işlemeye başlarsa büyük bir sıkıntı da önlenmiş olacaktır. Hatta bu sistemden infak sahipleri de yararlanmalı, yardım yapılması uygun bulunmuş, isim soy isim ve cinsiyet bilgisi yazılı olmayan, kod ile tanımlanan diledikleri öğrenciye yardım yapabilmeliler.
Nasıl yapılabilir? Dernek ve vakıflar gezilir, bu çalışma için burs ve yardım verilen öğrenciler sisteme işlenir. Kurumun imkanlarının darlığından olayı burs veremediği öğrenciler de sisteme girilir. Kurumlarda Yönetim Kurullarınca atanmış Burs Komisyon Başkanlarına şifre tahsis edilir. Sisteme sağlıklı veri aktarımı yapıldıktan sonra öğrenciler kodlanır. İsim, soy isim, kimlik numarası, cinsiyet bilgisi ile değil; kod üzerinden çalışma yapılır. Mükerrer burslar tespit edilir, gereği yapılır. A kurumunun imkanı olmadığı için burs almaya ihtiyacı olup da burs veremediği öğrenciye bu vesile ile imkanı var ise B kurumu burs verebilir.
Neden yapılmasın?
Bunu lütfen yapınız Kayseri Büyükşehir Belediyemiz…
